Sevval
New member
- Katılım
- 8 Mar 2024
- Mesajlar
- 738
- Puanları
- 0
Dizel Araca Hangi Motor Yağı Konur? Sadece “5W-30 mu, 5W-40 mı?” Diye Bakmamak Gerekiyor
Dizel araç sahiplerinin forumlarda en sık sorduğu sorulardan biri bu: “Benim araca hangi motor yağı gider?” Açıkçası eskiden ben de bu sorunun cevabının yalnızca yağın viskozitesinde, yani 5W-30 veya 5W-40 gibi ifadelerde saklı olduğunu düşünürdüm. Sonra işin içine turbo, partikül filtresi, EGR, enjeksiyon sistemi, yağın kül miktarı ve üretici onayları girince konu bir anda bambaşka bir hâl alıyor.
Hatta aynı motor ailesinde bile farklı model yılı, emisyon standardı veya partikül filtresi bulunmasına göre farklı yağ şartlarıyla karşılaşılabiliyor. Dolayısıyla “Dizelse 5W-40 koy” yaklaşımı artık günümüz otomobillerinde oldukça eksik kalıyor.
Bence burada en önemli nokta şu: Dizel motora uygun yağ, yalnızca kalın veya ince yağ demek değildir. Motorun tasarımına, emisyon sistemine, çalışma koşullarına ve üreticinin istediği performans standardına uygun yağ demektir.
Bu konuyu biraz geçmişten bugüne, biraz da günlük kullanıcı açısından ele almak faydalı.
Dizel Motor Yağlarının Geçmişten Bugüne Değişimi
İlk dönem dizel motorları ile bugünkü common-rail turbo dizelleri aynı yağ yaklaşımıyla değerlendirmek doğru olmaz.
Eski dizel motorlarda yüksek kurum oluşumu, daha basit enjeksiyon sistemleri ve günümüz kadar karmaşık egzoz arıtma sistemlerinin bulunmaması yağın görevini farklılaştırıyordu. Zaman içerisinde motorların güç ve verimliliği yükseldi. Turboşarj yaygınlaştı, enjeksiyon basınçları arttı, motorlar küçülürken litre başına ürettikleri güç yükseldi.
Bunun sonucunda motor yağı yalnızca hareketli parçaları yağlayan bir sıvı olmaktan çıktı. Yağ; yüksek sıcaklıklara dayanmak, kurum ve oksidasyonla mücadele etmek, turboşarjı korumak, tortu oluşumunu azaltmak ve modern egzoz arıtma sistemleriyle uyumlu çalışmak zorunda kaldı.
API'nin dizel yağ sınıflandırmasında bugün CK-4 gibi kategoriler bulunuyor. API, CK-4 yağların oksidasyon, viskozite kaybı, havalanma, piston tortuları, motor aşınması ve kurum kaynaklı viskozite artışı gibi konularda performans şartlarını karşıladığını belirtiyor. American Petroleum Institute+1
Buradaki tarihsel değişim bana göre çok önemli bir şey gösteriyor: “Dizel yağı” kavramı zaman içerisinde motor teknolojisiyle birlikte değişti.
Dolayısıyla 15-20 yıl önce bir ustanın kullandığı yağ tavsiyesini bugün yeni nesil DPF'li bir dizel motora doğrudan aktarmak doğru olmayabilir.
Peki Dizel Araca 5W-30 mu, 5W-40 mı Konur?
Bu sorunun tek bir cevabı yok.
5W-30, 5W-40, 0W-30 veya başka bir viskozite değerinin uygun olup olmadığı aracın kullanım kılavuzundaki üretici şartına göre belirlenmeli.
Burada SAE viskozite sınıfı ile yağın performans standardını birbirinden ayırmak gerekiyor.
Örneğin “5W-30” bize temel olarak yağın sıcaklık değişimleri karşısındaki viskozite sınıfını anlatır. Fakat aynı viskoziteye sahip iki farklı yağın performans özellikleri, katkı yapısı ve üretici onayları aynı olmak zorunda değildir.
Bu yüzden:
5W-30 = her dizel araca uygun
demek nasıl yanlışsa,
5W-40 = dizel motor için daha güvenli
demek de genel geçer bir kural değildir.
Özellikle yeni nesil motorlarda üreticinin istediği düşük viskoziteli yağ, yakıt ekonomisi ve emisyon hedefleriyle birlikte motor tasarımının bir parçası hâline gelebiliyor.
ACEA'nın hafif araç yağ sınıflandırmasında örneğin C2, C3, C4, C5 ve C6 gibi kategoriler bulunuyor. Bunların önemli bir bölümü benzinli ve dizel motorların egzoz son işlem sistemleriyle uyum gözetilerek hazırlanıyor. Ancak ACEA da bazı kategorilerin belirli motorlar için uygun olmayabileceğini ve araç üreticisinin kılavuzuna başvurulması gerektiğini özellikle belirtiyor. ACEA
DPF Varsa Konu Daha da Önemli Hâle Geliyor
Bence dizel yağında en çok gözden kaçırılan konu DPF, yani dizel partikül filtresi.
Eski bir dizel araçta yağ seçerken motorun mekanik ihtiyaçlarına yoğunlaşmak yeterli olabilirken, DPF'li modern bir araçta egzoz son işlem sistemi de hesaba katılmalı.
Burada “Low SAPS” veya düşük/orta SAPS yağ kavramları devreye giriyor. SAPS; sülfatlanmış kül, fosfor ve kükürt bileşenleriyle ilişkili bir yağ formülasyonu konusudur.
ACEA'nın C kategorileri, katalizör ve DPF/GPF uyumluluğuna yönelik yağları kapsıyor. ACEA, bu yağların emisyon sistemlerinin ömrünü desteklemek amacıyla tasarlandığını belirtiyor. ACEA
Bu konu sadece teorik de değil. SAE tarafından yayımlanan bir çalışmada farklı sülfatlanmış kül seviyelerine sahip dizel motor yağlarının DPF üzerindeki etkisi incelenmiş; filtrede kül yükü, basınç düşümü, filtrasyon verimliliği ve yakıt tüketimi gibi değişkenler değerlendirilmiş. SAE Mobilus
Buradan benim çıkardığım sonuç şu: DPF'li araçta yağ seçerken “motor bunu kaldırır mı?” kadar “egzoz sistemi bu yağla uzun vadede uyumlu mu?” sorusu da önemlidir.
Dolayısıyla DPF'li bir dizel araca sırf daha kalın olduğu düşüncesiyle rastgele 5W-40 koymak doğru yaklaşım değildir.
ACEA, API ve Üretici Onayı Arasındaki Fark Nedir?
Forumlarda sıkça şöyle mesajlar görüyorum:
“API CK-4 zaten kaliteli, al gitsin.”
Burada biraz dikkatli olmak gerekiyor.
API CK-4 önemli bir performans kategorisidir. Ancak API'nin kendisi de araç sahiplerinin yağ performans seviyelerinde üretici tavsiyelerine uymasını söylüyor. Ayrıca API FA-4 yağların CK-4 ile geriye dönük olarak birbirinin yerine kullanılamayacağını açıkça belirtiyor. American Petroleum Institute
Bu özellikle önemli çünkü “daha yeni standart = bütün eski motorlara otomatik olarak daha iyi” şeklinde düşünmek her zaman doğru değil.
API FA-4 örneğinde bu durum çok net görülüyor. FA-4 belirli modern yüksek hızlı dört zamanlı dizel motorlar için geliştirilmiş belirli düşük viskoziteli yağları kapsıyor ve API, bunların CK-4, CJ-4, CI-4 ve CH-4 ile değiştirilebilir olmadığını söylüyor. American Petroleum Institute
Dolayısıyla yağ seçerken ideal sıralama bence şöyle olmalı:
1. Araç üreticisinin kullanım kılavuzu
2. Motor kodu ve model yılı
3. Üreticinin istediği viskozite
4. ACEA/API standardı
5. Gerekli üretici onayı
6. Kullanım şartları
Marka ve fiyat ise bundan sonra değerlendirilmesi gereken konular.
“Tam Sentetik Olması Yeterli” Yanılgısı
Bir başka yaygın düşünce de şu:
“Tam sentetik yağ alıyorum, o zaman ne koyarsam koyayım.”
Keşke bu kadar kolay olsa.
Tam sentetik olmak tek başına aracın istediği spesifikasyonu garanti etmez. Yağın üretici şartlarını karşılaması gerekir.
Örneğin bir yağın üzerinde “5W-30 Fully Synthetic” yazması, o yağın aracınızın istediği ACEA sınıfını veya üretici onayını taşıdığı anlamına gelmez.
API'nin yağ lisanslama sisteminde ürünlerin belirli performans şartlarını karşılaması ve lisanslı ürünlerin kalite işaretlerini kullanabilmesi için test ve doğrulama süreçleri bulunuyor. API ayrıca piyasada yetkisiz şekilde API işaretleri kullanan yağlar tespit ettiğini de belirtiyor. American Petroleum Institute+1
Dizel araç sahiplerinin forumlarda en sık sorduğu sorulardan biri bu: “Benim araca hangi motor yağı gider?” Açıkçası eskiden ben de bu sorunun cevabının yalnızca yağın viskozitesinde, yani 5W-30 veya 5W-40 gibi ifadelerde saklı olduğunu düşünürdüm. Sonra işin içine turbo, partikül filtresi, EGR, enjeksiyon sistemi, yağın kül miktarı ve üretici onayları girince konu bir anda bambaşka bir hâl alıyor.
Hatta aynı motor ailesinde bile farklı model yılı, emisyon standardı veya partikül filtresi bulunmasına göre farklı yağ şartlarıyla karşılaşılabiliyor. Dolayısıyla “Dizelse 5W-40 koy” yaklaşımı artık günümüz otomobillerinde oldukça eksik kalıyor.
Bence burada en önemli nokta şu: Dizel motora uygun yağ, yalnızca kalın veya ince yağ demek değildir. Motorun tasarımına, emisyon sistemine, çalışma koşullarına ve üreticinin istediği performans standardına uygun yağ demektir.
Bu konuyu biraz geçmişten bugüne, biraz da günlük kullanıcı açısından ele almak faydalı.
Dizel Motor Yağlarının Geçmişten Bugüne Değişimi
İlk dönem dizel motorları ile bugünkü common-rail turbo dizelleri aynı yağ yaklaşımıyla değerlendirmek doğru olmaz.
Eski dizel motorlarda yüksek kurum oluşumu, daha basit enjeksiyon sistemleri ve günümüz kadar karmaşık egzoz arıtma sistemlerinin bulunmaması yağın görevini farklılaştırıyordu. Zaman içerisinde motorların güç ve verimliliği yükseldi. Turboşarj yaygınlaştı, enjeksiyon basınçları arttı, motorlar küçülürken litre başına ürettikleri güç yükseldi.
Bunun sonucunda motor yağı yalnızca hareketli parçaları yağlayan bir sıvı olmaktan çıktı. Yağ; yüksek sıcaklıklara dayanmak, kurum ve oksidasyonla mücadele etmek, turboşarjı korumak, tortu oluşumunu azaltmak ve modern egzoz arıtma sistemleriyle uyumlu çalışmak zorunda kaldı.
API'nin dizel yağ sınıflandırmasında bugün CK-4 gibi kategoriler bulunuyor. API, CK-4 yağların oksidasyon, viskozite kaybı, havalanma, piston tortuları, motor aşınması ve kurum kaynaklı viskozite artışı gibi konularda performans şartlarını karşıladığını belirtiyor. American Petroleum Institute+1
Buradaki tarihsel değişim bana göre çok önemli bir şey gösteriyor: “Dizel yağı” kavramı zaman içerisinde motor teknolojisiyle birlikte değişti.
Dolayısıyla 15-20 yıl önce bir ustanın kullandığı yağ tavsiyesini bugün yeni nesil DPF'li bir dizel motora doğrudan aktarmak doğru olmayabilir.
Peki Dizel Araca 5W-30 mu, 5W-40 mı Konur?
Bu sorunun tek bir cevabı yok.
5W-30, 5W-40, 0W-30 veya başka bir viskozite değerinin uygun olup olmadığı aracın kullanım kılavuzundaki üretici şartına göre belirlenmeli.
Burada SAE viskozite sınıfı ile yağın performans standardını birbirinden ayırmak gerekiyor.
Örneğin “5W-30” bize temel olarak yağın sıcaklık değişimleri karşısındaki viskozite sınıfını anlatır. Fakat aynı viskoziteye sahip iki farklı yağın performans özellikleri, katkı yapısı ve üretici onayları aynı olmak zorunda değildir.
Bu yüzden:
5W-30 = her dizel araca uygun
demek nasıl yanlışsa,
5W-40 = dizel motor için daha güvenli
demek de genel geçer bir kural değildir.
Özellikle yeni nesil motorlarda üreticinin istediği düşük viskoziteli yağ, yakıt ekonomisi ve emisyon hedefleriyle birlikte motor tasarımının bir parçası hâline gelebiliyor.
ACEA'nın hafif araç yağ sınıflandırmasında örneğin C2, C3, C4, C5 ve C6 gibi kategoriler bulunuyor. Bunların önemli bir bölümü benzinli ve dizel motorların egzoz son işlem sistemleriyle uyum gözetilerek hazırlanıyor. Ancak ACEA da bazı kategorilerin belirli motorlar için uygun olmayabileceğini ve araç üreticisinin kılavuzuna başvurulması gerektiğini özellikle belirtiyor. ACEA
DPF Varsa Konu Daha da Önemli Hâle Geliyor
Bence dizel yağında en çok gözden kaçırılan konu DPF, yani dizel partikül filtresi.
Eski bir dizel araçta yağ seçerken motorun mekanik ihtiyaçlarına yoğunlaşmak yeterli olabilirken, DPF'li modern bir araçta egzoz son işlem sistemi de hesaba katılmalı.
Burada “Low SAPS” veya düşük/orta SAPS yağ kavramları devreye giriyor. SAPS; sülfatlanmış kül, fosfor ve kükürt bileşenleriyle ilişkili bir yağ formülasyonu konusudur.
ACEA'nın C kategorileri, katalizör ve DPF/GPF uyumluluğuna yönelik yağları kapsıyor. ACEA, bu yağların emisyon sistemlerinin ömrünü desteklemek amacıyla tasarlandığını belirtiyor. ACEA
Bu konu sadece teorik de değil. SAE tarafından yayımlanan bir çalışmada farklı sülfatlanmış kül seviyelerine sahip dizel motor yağlarının DPF üzerindeki etkisi incelenmiş; filtrede kül yükü, basınç düşümü, filtrasyon verimliliği ve yakıt tüketimi gibi değişkenler değerlendirilmiş. SAE Mobilus
Buradan benim çıkardığım sonuç şu: DPF'li araçta yağ seçerken “motor bunu kaldırır mı?” kadar “egzoz sistemi bu yağla uzun vadede uyumlu mu?” sorusu da önemlidir.
Dolayısıyla DPF'li bir dizel araca sırf daha kalın olduğu düşüncesiyle rastgele 5W-40 koymak doğru yaklaşım değildir.
ACEA, API ve Üretici Onayı Arasındaki Fark Nedir?
Forumlarda sıkça şöyle mesajlar görüyorum:
“API CK-4 zaten kaliteli, al gitsin.”
Burada biraz dikkatli olmak gerekiyor.
API CK-4 önemli bir performans kategorisidir. Ancak API'nin kendisi de araç sahiplerinin yağ performans seviyelerinde üretici tavsiyelerine uymasını söylüyor. Ayrıca API FA-4 yağların CK-4 ile geriye dönük olarak birbirinin yerine kullanılamayacağını açıkça belirtiyor. American Petroleum Institute
Bu özellikle önemli çünkü “daha yeni standart = bütün eski motorlara otomatik olarak daha iyi” şeklinde düşünmek her zaman doğru değil.
API FA-4 örneğinde bu durum çok net görülüyor. FA-4 belirli modern yüksek hızlı dört zamanlı dizel motorlar için geliştirilmiş belirli düşük viskoziteli yağları kapsıyor ve API, bunların CK-4, CJ-4, CI-4 ve CH-4 ile değiştirilebilir olmadığını söylüyor. American Petroleum Institute
Dolayısıyla yağ seçerken ideal sıralama bence şöyle olmalı:
1. Araç üreticisinin kullanım kılavuzu
2. Motor kodu ve model yılı
3. Üreticinin istediği viskozite
4. ACEA/API standardı
5. Gerekli üretici onayı
6. Kullanım şartları
Marka ve fiyat ise bundan sonra değerlendirilmesi gereken konular.
“Tam Sentetik Olması Yeterli” Yanılgısı
Bir başka yaygın düşünce de şu:
“Tam sentetik yağ alıyorum, o zaman ne koyarsam koyayım.”
Keşke bu kadar kolay olsa.
Tam sentetik olmak tek başına aracın istediği spesifikasyonu garanti etmez. Yağın üretici şartlarını karşılaması gerekir.
Örneğin bir yağın üzerinde “5W-30 Fully Synthetic” yazması, o yağın aracınızın istediği ACEA sınıfını veya üretici onayını taşıdığı anlamına gelmez.
API'nin yağ lisanslama sisteminde ürünlerin belirli performans şartlarını karşılaması ve lisanslı ürünlerin kalite işaretlerini kullanabilmesi için test ve doğrulama süreçleri bulunuyor. API ayrıca piyasada yetkisiz şekilde API işaretleri kullanan yağlar tespit ettiğini de belirtiyor. American Petroleum Institute+1