Saklambaç oyununun olumlu yönleri nelerdir ?

Sevval

New member
Katılım
8 Mar 2024
Mesajlar
777
Puanları
0
Saklambaç Oyununun Olumlu Yönleri: Çocukluk, Toplumsal Cinsiyet, Irk ve Sınıf Eşitsizlikleri Üzerine Bir Forum Tartışması

Bazen çocukluğumuzu düşündüğümüzde aklımıza pahalı oyuncaklar, bilgisayar oyunları ya da büyük eğlence merkezleri gelmez. Bir apartmanın merdiven boşluğu, akşam güneşinin vurduğu bir sokak, eski bir ağacın gölgesi ve arkadaşlarımızla oynadığımız saklambaç gelir. Birinin gözlerini kapatıp saymaya başlamasıyla diğerlerinin heyecanla saklanacak yer aradığı o anlar, aslında basit bir oyundan çok daha fazlasıdır. Çünkü saklambaç oynarken yalnızca eğlenmeyiz; kurallara uymayı, başkalarıyla iletişim kurmayı, risk almayı, beklemeyi ve bazen de kaybetmeyi öğreniriz.

Ancak bugün bu oyuna biraz daha yakından baktığımızda önemli sorular ortaya çıkıyor: Her çocuk saklambaç oynayabilecek kadar güvenli bir çevrede mi büyüyor? Her çocuk arkadaş grubuna aynı kolaylıkla katılabiliyor mu? Kız çocuklarının, erkek çocuklarının, farklı etnik kökenlerden gelen çocukların veya ekonomik açıdan dezavantajlı ailelerde büyüyen çocukların oyun deneyimleri gerçekten aynı mı?

Bence saklambaç oyununun olumlu yönlerini değerlendirirken yalnızca çocukların fiziksel ve zihinsel gelişimine odaklanmak yeterli değil. Oyunun gerçekleştiği sosyal çevreyi, çocukların birbirleriyle kurdukları ilişkileri ve toplumun görünmez kurallarını da anlamamız gerekiyor. Çünkü çocukluk, toplumsal eşitsizliklerden tamamen bağımsız bir dönem değil. Aksine, çocuklar daha küçük yaşlardan itibaren toplumun beklentilerini, sınırlarını ve fırsat eşitsizliklerini deneyimlemeye başlıyor.

1. Saklambaç Oyununun Çocukların Fiziksel ve Zihinsel Gelişimine Katkıları

Saklambaç, basit kuralları sayesinde farklı yaş gruplarındaki çocukların katılabileceği, genellikle pahalı malzemeler gerektirmeyen bir oyundur. Koşmak, eğilmek, yön değiştirmek, çevreyi gözlemlemek ve uygun bir saklanma noktası bulmak gibi hareketler, çocukların fiziksel becerilerini kullanmalarını sağlar. Özellikle hareketli bir yaşam alanı bulan çocuklar açısından bu oyun, günlük fiziksel etkinliklerin doğal bir parçası olabilir.

Bunun yanında saklambaç, dikkat ve problem çözme becerilerini de destekleyebilir. Saklanan çocuk, kendisini bulmaya çalışan kişinin nerelere bakabileceğini düşünür. Ebe olan çocuk ise çevresini tarar, ipuçlarını değerlendirir ve arkadaşlarının olası saklanma noktalarını tahmin etmeye çalışır. Böylece çocuklar farklı olasılıkları değerlendirmeyi ve kararlarının sonuçlarını gözlemlemeyi deneyimler.

Harvard Üniversitesinin gelişmekte olan çocuklar üzerine hazırladığı bilimsel içerikler, oyunun çocukların yürütücü işlevleri, öz düzenleme becerileri ve sosyal ilişkileri açısından önemini vurgular. Yürütücü işlevler; dikkati yönetme, bilgiyi akılda tutma, dürtüleri kontrol etme ve değişen koşullara uyum sağlama gibi becerileri kapsar. Saklambaç sırasında sessiz kalmaya çalışmak, doğru zamanı beklemek veya oyun kuralı değiştiğinde yeni duruma uyum sağlamak bu becerilerin kullanılabileceği örneklerdir.

Elbette her saklambaç oyununun bu becerileri aynı ölçüde geliştireceğini söylemek doğru olmaz. Çocuğun yaşı, oyunun oynandığı ortam, arkadaş grubunun tutumu ve yetişkinlerin yaklaşımı sonuçları etkiler. Bununla birlikte oyun, öğrenmeyi doğrudan bir ders gibi sunmadan çocuklara deneme ve yanılma fırsatı verir.

Burada önemli bir nokta daha var: Çocukların gelişimini yalnızca bireysel başarı üzerinden değerlendirmemeliyiz. Bir çocuğun hızlı koşması veya herkesten önce saklanması kadar, arkadaşını oyuna davet etmesi, kuralları açıklaması ve kaybeden bir çocuğun yeniden katılmasına yardımcı olması da değerlidir. Saklambaç, rekabetin yanında dayanışmanın da öğrenilebileceği bir alandır.

2. Toplumsal Cinsiyet Rolleri: Kız ve Erkek Çocukları Oyunu Aynı Şekilde mi Deneyimliyor?

Toplumsal cinsiyet, çocukların oyun deneyimlerini etkileyebilen önemli sosyal faktörlerden biridir. Bazı ailelerde erkek çocuklarının daha hareketli, cesur ve özgür olmaları beklenirken kız çocuklarının dikkatli, sessiz ve kontrollü davranmaları istenebilir. Bu beklentiler her ailede görülmez ve bütün kızlarla erkeklerin aynı özelliklere sahip olduğu anlamına gelmez. Ancak çocukların hangi davranışlar için teşvik edildiğini, hangileri nedeniyle eleştirildiğini anlamak açısından önemlidir.

Örneğin bir mahallede erkek çocuklarının sokakta daha uzun süre oynamasına izin verilirken kız çocuklarına hava kararmadan eve dönmeleri söylenebilir. Başka bir yerde kız çocuklarının hareket alanı, güvenlik kaygıları veya bakım sorumlulukları nedeniyle daha erken sınırlandırılabilir. Bu durumda erkek çocukları daha fazla oyun deneyimi edinirken kız çocukları arkadaşlarıyla aynı sıklıkta bir araya gelemeyebilir.

Bu farklılıkları yalnızca ebeveynlerin kişisel tercihlerine bağlamak eksik bir yaklaşım olur. Sokakların güvenliği, trafik, komşuluk ilişkileri, kamusal alanların düzenlenmesi ve kadınlara yönelik şiddet konusundaki toplumsal kaygılar da ailelerin kararlarını etkileyebilir. Kadınların ve kız çocuklarının güvenliğine ilişkin kaygılar gerçek toplumsal koşullarla ilişkili olabilir; çözüm, bu kaygıları küçümsemek değil, çocukların güvenle oyun oynayabileceği ortamlar oluşturmaktır.

Toplumsal cinsiyet araştırmaları, çocukların toplumsal beklentileri erken yaşlardan itibaren öğrenebildiğini gösteriyor. Örneğin Sandra Bem'in toplumsal cinsiyet şeması yaklaşımı, çocukların çevrelerinden öğrendikleri cinsiyet kategorilerini dünyayı yorumlamak ve davranışlarını düzenlemek için kullanabileceklerini öne sürer. Bu yaklaşım, çocukların yalnızca kendi tercihleriyle değil, çevrelerinden aldıkları mesajlarla da şekillendiklerini anlamamıza yardımcı olur.

Saklambaç bu noktada alternatif bir deneyim sunabilir. Kız çocukları da erkek çocukları da ebe olabilir, strateji geliştirebilir, kuralları açıklayabilir ve grubun kararlarına katılabilir. Oyunda liderliğin yalnızca erkek çocuklarına bırakılmaması, kız çocuklarının da etkin ve görünür roller üstlenmesini destekleyebilir.

Bununla birlikte kız çocuklarını sürekli daha kırılgan, erkek çocuklarını ise sürekli daha baskın kabul etmek de doğru değildir. Bazı kız çocukları gruplarında liderlik üstlenirken bazı erkek çocukları dışlanma, alay edilme veya başarısızlık korkusu yaşayabilir. Toplumsal cinsiyet normları erkek çocuklarına da zarar verebilir. Örneğin korktuğunu söylemenin zayıflık olarak görülmesi, bir erkek çocuğunun karanlıkta saklanmaktan çekindiğinde duygularını ifade etmesini zorlaştırabilir.

Kadınların sosyal yapılar karşısında yaşadıkları deneyimleri empatiyle değerlendirmek, çocuklukta başlayan özgürlük ve güvenlik eşitsizliklerini görünür kılmayı gerektirir. Erkeklerin çözüm odaklı katkısı ise yalnızca bireysel davranışlarını değiştirmekle sınırlı kalmamalıdır; ortak alanların güvenliğini desteklemek, kız çocuklarının söz hakkını tanımak ve cinsiyetçi şakalara karşı çıkmak da bu katkının parçaları olabilir. Elbette empati ve çözüm üretme kapasitesi cinsiyete özgü değildir; her birey her iki yaklaşımı da benimseyebilir.

3. Irk, Etnik Köken ve Kültürel Farklılıklar: Her Çocuk Oyuna Eşit Şekilde Katılabiliyor mu?

Saklambaç çoğu zaman evrensel ve herkesi bir araya getiren bir oyun olarak görülür. Temel kuralları farklı kültürlerde değişse de saklanma, arama ve bulunmama fikri birçok çocuk için anlaşılabilir ve erişilebilirdir. Fakat oyunun basit olması, çocukların oyuna eşit koşullarda katıldığı anlamına gelmez.

Göçmen ailelerin çocuklarını, etnik azınlıklara mensup çocukları veya farklı bir dil konuşan çocukları düşünelim. Yeni bir mahalleye taşınan bir çocuk, diğer çocukların kullandığı yerel ifadeleri bilmediği için oyunun kurallarını anlamakta zorlanabilir. Arkadaş grubuna katılmak istediğinde aksanı veya kültürel farklılıkları nedeniyle alay konusu olursa saklambaç, onun için eğlenceli bir etkinlik olmaktan çıkabilir.
 
Üst